Zaman durdurulamaz; hızı değiştirilemez. O, sürekliliğin ve sonsuzluğun kendisidir. İnsan ise kendi bilinciyle zamanı etkileyebilir. Her şey, zamanı bilinçli olarak fark etmeye dayanır.
Hayat aslında üç kez, üç farklı katmanda yaşanır: sırasında, sonrasında ve anlatıldığında. Yaşadım, düşündüm ve anlattım.
Peki, durdurulamayan ve hızı değiştirilemeyen zaman, bilinç sayesinde nasıl hızlanır, nasıl yavaşlar ve nasıl uzarmış gibi hissedilir?

İnsanın kendini dışarıya hep en iyi hâliyle gösterme çabası bana hep garip geliyor. Sanki olduğumuz kişi yetmiyormuş gibi... Biraz daha fit görünmeye çalışıyoruz, biraz daha mutlu, biraz daha başarılı. Fiziksel hâlimizi de saklıyoruz, zihnimizi de. Belki bunun adı ego, belki kabul görmek istemek, belki de sadece başkalarının gözünde daha değerli olma isteği. Oysa insanın kendisiyle barışık olması ne kadar büyük bir özgürlük. Aynaya baktığında kusurlarını görmek ama onları dert etmemek. Gerekirse kendisiyle dalga geçebilmek. Kimse için rol yapmamak. Başkalarının beğeneceği bir karaktere dönüşmeye çalışmamak.

Düşünsene... Sabah uyandığında ilk aklına gelen şey "Bugün ne giysem?" olmasa. Giydiğinin kimsenin umurunda olmadığını bilsen. Sevdiklerin yeni bir şey aldığında, güzel bir yere gittiğinde ya da güzel bir hayat yaşadığında, "Onda var, bende de olmalı." diye içten içe yarışa girmesen. Sadece onlar adına mutlu olabilsen. Aslında bunlar insan olmanın en doğal hâli değil mi? En kolayı bu gibi geliyor bana. Ama nedense hep en zorunu seçiyoruz. Sürekli bir şeyleri ispat etmeye çalışıyoruz. Gösterişin içinde kayboluyoruz. Başkalarının gözünden kendimizi değerli hissetmeye çalışırken, kendi gözümüzden uzaklaşıyoruz.

Belki de gerçek zenginlik, daha fazlasına sahip olmak değil; sahip olduklarınla huzurlu olabilmek. Gerçek özgüven de kusursuz görünmek değil, kusurlarınla yaşamayı öğrenmek. İnsan başkaları için yaşamayı bıraktığında, belki de ilk defa gerçekten yaşamaya başlıyor.

Kendimiz olmak bu kadar kolayken, neden hep başka biri olmaya çalışıyoruz?

Son yıllarda çalışma hayatı büyük ölçüde değişti. Artık iş, ofisten çıktığımızda geride kalmıyor; telefonumuzda, bilgisayarımızda ve zihnimizde bizimle birlikte yaşamaya devam ediyor. Teknoloji işleri hızlandırdı ama aynı zamanda mesaiyi de görünmez hâle getirdi. Gün içinde onlarca toplantı, yüzlerce mesaj ve bitmeyen bildirim arasında fiziksel olarak değil, zihinsel olarak yoruluyoruz. Dışarıdan bakıldığında her şey yolunda görünüyor; hedefler tamamlanıyor, raporlar hazırlanıyor. Oysa insan, fark etmeden kendi sınırlarını biraz daha zorluyor.

Belki de bu yüzden kendimize küçük kaçışlar arıyoruz; bir hobi edinmeye, yeni bir şey öğrenmeye, hayatın yalnızca işten ibaret olmadığını hatırlamaya çalışıyoruz. Fakat bu kez de yaşadığımız ülkenin ekonomik ve toplumsal gerçekleriyle yüzleşiyoruz. Zamanın yetmediği yerde imkânlar da tükeniyor; isteklerin yerini hesaplar alıyor. Böylece ait olma duygusu biraz daha zayıflıyor, geleceğe duyulan güven biraz daha aşınıyor ve adalet hissi her geçen gün biraz daha uzaklaşıyor. Ben hâlâ teknolojinin hayatı kolaylaştırdığına inanıyorum. Dijitalleşmeye karşı değilim. Ancak insanın yalnızca üreten bir makine olmadığını da unutmamamız gerekiyor. Verimlilik kadar nefes almaya, sürekli bağlantıda kalmak kadar gerektiğinde bağlantıyı kesebilmeye ve çalışmak kadar yaşamaya da ihtiyacımız var. Belki de asıl mesele teknoloji değil; onu nasıl bir çalışma kültürünün parçası hâline getirdiğimiz. Çünkü bazen hissettiğimiz yorgunluk, yalnızca dinlenme eksikliğinden değil, insanı merkeze almayan bir düzenin doğal sonucundan kaynaklanıyor.

Bu yüzden bugün kendime sık sık şu soruyu soruyorum: Teknoloji bize gerçekten zaman mı kazandırdı, yoksa sadece daha fazla çalışabileceğimiz yeni alanlar mı açtı?