Koşullarımız ne olursa olsun, tutkumuzun peşinden gidelim, tutkulu olalım… Söylenmesi ne kadar kolay bir kişisel gelişim önerisi, değil mi? Bu cümleleri kuranların çoğu, oyuna bir adım önde başlamış, belli bir konforu yakalamış, hata yapma lüksü olan insanlar. 

Gerçek hayatta tablo farklıdır. Cebimizde para yoksa, kafamızda tek bir soru döner: “Yarın ne yiyeceğiz?” O noktada tutku değil, hayatta kalma devreye girer. Parasız, pulsuz yaratıcılık romantik bir hikâye gibi anlatılır ama sürdürülebilir değildir. Sürekli baskı altındayken zihnimiz üretmez; sadece çözüm arar.
Tutku dediğimiz şey; güvenli bir zemin ister, biraz nefes ister, biraz da zaman.
Sürekli hayatta kalma mücadelesi veren birine “tutkunu bul” demek, aslında gerçeği görmemektir.
Belki de doğrusu şu:
Önce ayakta kalırız, sonra nefes alırız…
Sonra yavaş yavaş neye tutkun olduğumuzu hatırlarız.
Çünkü tutku, aç karnına değil; biraz umut, biraz güven ve biraz da imkân bulduğunda yeşerir.

“Zamanın kaybolmuşu yoktur. Yaşanan her şey, müspet ya da menfi, bizi inşa eder. Yalnız bizi değil; bizden sonraki kuşakları da…

Yaşadıklarımızı anında belki en iyi şekilde değerlendiremeyiz. Ama onları yeniden düşündüğümüzde, gelecek daha sağlam inşa edilir.

Hayatın ‘gemi’ olup olmadığını bilmiyorum; fakat bir ‘gemicilik’ olduğu gerçektir. Yaşadıkça ve akılda tuttukça, daha iyi seyrüsefer ederiz.

Herkes kendi talihinin mimarıdır.

Yaşananlar insanı an be an oluşturur; arkasında bıraktıkları ise, çoğu zaman farkına varmadan önüne geçer.

Kader, gaipten yazılmaz; insan kaderini kendi yazar.”

İlber Ortaylı

İnsan çoğu zaman yaş aldığını aynada değil, aynanın dışında anlar: fotoğraflarda, merdivenlerde, tahlil sonuçlarında, sosyal medyanın gençlik dilinde, başkalarının bakışında. Çünkü yaş almak önce yüzden değil, ritimden belli olur; toparlanma süresinden, kalabalığa tahammül eşiğinden, geleceği düşünürken duyulan o hafif iç daralmasından. Zaman önce derinin üstünde değil, insanın iç temposunda çalışır. Yalnız asıl kırılma bedende değil, bakışta olur. İnsan ilk kez hayatını geriye ve ileriye doğru aynı anda görmeye başlar. Arkasında biriken yılları, önünde ise sonsuz olmadığını sezdiği zamanı. Tam da bu yüzden orta yaş yalnızca yaşın ilerlemesi değildir. Asıl değişen, insanın zamanla kurduğu ilişkidir. Gençlikte zaman geniş bir ufuk gibi görünür; hata yapılabilir, yön değiştirilebilir, yeni başlangıçlar mümkündür. Orta yaşta ise zaman ilk kez sınırlı bir kaynak gibi hissedilir. Ve bu farkındalık, her karara daha ağır bir anlam yükler. 

Zamanın iki yönü, Orta yaşta insan bir yandan önünde hâlâ yaşayacak yıllar olduğunu bilir, öte yandan o yılları aynı hayatın içinde geçirip geçiremeyeceğini düşünmeye başlar. Asıl gerilim de burada doğar: ‘Daha yaşayacak zamanım var’düşüncesiyle ‘Ama bu hayatı daha ne kadar böyle sürdürebilirim?‘ sorusunun aynı anda insanın içine yerleşmesi.

İnsan gerçekten de yaşadığı yere benziyor.
Kaoslu bir büyükşehirde; bir taraf mavi, bir taraf gri.
Ama en çok gri.
Günün büyük kısmını gri alanda geçirip,
sadece iyi hissedebilmek için
ara sıra maviye kaçabildiğimiz kadar iyiyiz.
En kötü havayı soluyup,
en kötü besine ulaşarak yaşıyoruz.
Ve en çok da
kalabalıkların içinde
birbirimize değmeden,
daha da yalnızlaşarak…
Şehir dediğimiz şey belki de
insanın kendi yalnızlığının
betondan yapılmış hâli. 

İnsan bazı sabahlar öyle bir duyguya uyanıyor ki aklından ilk geçen soru şu oluyor: “Bugün hayatta kalabilecek miyim?”

Kulağa abartılı geliyor belki ama yaşananları görünce bu düşünce o kadar da uç değil. Bir öğretmen ders vermek için okuluna gidiyor ve öğrencisi tarafından öldürülebiliyor. Trafikte küçücük bir tartışma büyüyüp insanların hayatına mal olabiliyor. Kaldırımda yürürken hiç tanımadığı biri saldırabiliyor. Çocuğuyla yürürken anlamsız bir bakış yüzünden şiddet çıkabiliyor.

İnsanı asıl sarsan şey ölüm ihtimali değil; hayatın bu kadar kolay harcanabiliyor olması. Güvende olduğunu sandığı yerlerin aslında mutlak güvenli olmadığını fark etmek. Okul, sokak, trafik… Hiçbiri yüzde yüz güven vermiyor. Bir de adalet meselesi var. Gerçekten haklı olan mı kazanıyor, yoksa imkânı ve çevresi olan mı? Mağdurun değil de güçlü olanın işinin yürüdüğüne dair inanç arttıkça, insanın içindeki adalet duygusu aşınıyor. Bu da sadece bireysel bir huzursuzluk değil; toplumsal bir çürüme hissi yaratıyor.

Doğup büyüdüğü yerin her geçen gün dünyanın daha karanlık bir tarafına doğru evrildiğini görmek de cabası. İnsan, memleketine dair umudunu yavaş yavaş kaybederken aslında insanlara dair umudunu da kaybediyor. Çünkü güven duygusu zedelendiğinde, sadece sokak değil, insanın içi de kararıyor.

Belki dünya tamamen karanlık değil. Her gün milyonlarca insan evinden çıkıp akşam evine dönüyor. Ama o kırılganlık hissi kaybolmuyor. Hayatın pamuk ipliğine bağlı olduğunu bilmek insanı hem temkinli yapıyor hem de içten içe yoruyor. Belki mesele, gerçeği inkâr etmeden ama korkuya da teslim olmadan yaşayabilmenin yolunu bulmak. Ama insan bazen şunu düşünüyor: Sadece güvende hissetmek istemek bile Türkiye’de mümkün olmayan bir istek mi?

Zamana, kalabalığa, unutulmaya karşı.

Bir şehrin kalbiyle bir ağacın sabrı arasında kurulmuş, kimsenin fark etmediği ama herkesi ayakta tutan sessiz bir dostluk gibi.

Belki de yaşamak; görünmeyen köklerle, görünür bir direniş sürdürmektir.

Münih / 02-26

Bir gün her şeyin değişeceği umuduyla ve hiçbir şeyin değişmemesinin huzuruyla yaşıyoruz.

Her çaresizlik anında olduğu gibi anılara saldırdık. Anılar maharetli ellerde siyah beyaz fotoğraf tadı verebilirdi. Evet anılar, adabınca kullanırsanız şık bir dolgu malzemesidir.

Günümüzde yapay bir hayattan kaçmak zor, çünkü bu hayat bize dışarıdan dayatılmıyor; onu alışkanlıklarımızla biz kuruyoruz. Hızlı tüketiyor, boşluklarımızı sosyal medya ve anlık tatminlerle doldurmaya çalışıyoruz. Bildirimler ve beğeniler kısa süreli bir “önemli olma” hissi veriyor ama yalnızlığı gerçekten azaltmıyor. Eğlence ve alkol çoğu zaman keyiften çok bir kaçışa dönüşüyor. Herkes en iyi halini sergilerken gerçek duygular geri planda kalıyor. Kalabalıklar artıyor ama temas giderek azalıyor. Sorun mükemmel bir hayat yaşamamak değil; gerçek bir hayata temas edememek. Belki çözüm büyük kopuşlar değil. Yavaşlamak, her şeyi paylaşmamak ve “en iyi ben” yerine bazen sadece “bugünkü ben”le yetinmek. Gerçek hayat yavaş, sessiz ve emek istiyor. Yapay olan ise parlak, hızlı ve zahmetsiz. İnsan yorgunken kolay olana yöneliyor; bu yüzden kaçmak yerine sürükleniyoruz. Yine de bunları fark edebilmek önemli. Herkes kaçıyor ama herkes neden kaçtığını düşünmüyor. Telefonu tamamen kapatmak zorunda değiliz ama biraz sessize alabiliriz. Eğlenebiliriz ama kendimizden kaçmadan.

Belki de ihtiyacımız olan mükemmel bir hayat değil. Daha gerçek bir hayat.

Ve galiba en zor ama en dürüst olan da bu.

Eski şarkılara bu kadar ait hissetmemiz tesadüf değil. Yeni çıkan birçok şarkıda kendimize yer bulamıyoruz; sözler var ama duygu yok, hikâye yok. O yüzden de ister istemez dönüp bildiğimiz, “bizim kuşaktan” dediğimiz şarkılara gidiyoruz. Çünkü onları dinlerken sadece bir müzik değil, tanıdık bir zamanın geri çağrılması gibi bir his yaşıyoruz. 

 Hani bazen bir şarkı çalar da sen o anı değil, o zamanki halini hatırlarsın ya… İşte mesele tam da bu. Eski şarkılar bize kim olduğumuzu, neye güldüğümüzü, neye üzüldüğümüzü fısıldıyor. Bugün her şey çok hızlı, çok gürültülü; duygular bile aceleye geliyor. O karmaşanın içinde insan doğal olarak güvenli olana tutunmak istiyor. 

Belki de eski şarkılara takılı kaldım diye kendimize kızmamalıyız. Bu bir geriye kaçış değil, bir denge arayışı. Zira o şarkılarda kusursuzluk yok ama samimiyet var. Ve bazen insanın ihtiyacı olan tek şey de bu zaten.

Gerçekten kaliteli bir an yaşadığımı hissettiğim anlar, çoğu zaman büyük şeyler olmuyor. Bazen temiz içerikli, sade bir yemek; bazen de temiz havada yapılan kısa bir yürüyüş. O anlarda yaptığım şeyin doğru ya da verimli olup olmadığını düşünmüyorum. Sadece, o an kendim için en doğru yerde olduğumu hissediyorum. Sanırım insan tam da bu duyguyu yakaladığında, neyin gerçekten önemli olduğunu fark ediyor ve kendi özüyle tanışıyor. Geride bırakılması gereken bir şey olmadığını hissetmek, vicdanın rahatlığıyla pişmanlık duygusu olmadan derin bir nefes alabilmek de belki bunun bir parçası.